Zwrotne wpływy międzyjęzykowe u osób wielojęzycznych: Wpływ nabywania kolejnego języka na składnię języka pierwszego i drugiego

Abstract

Przedmiotem badania są zwrotne wpływy międzyjęzykowe u dorosłych uczących się języków skandynawskich (norweskiego, szwedzkiego lub duńskiego) jako L3 w warunkach nauczania formalnego. Badaniu został poddany wpływ L3 na L2 angielski oraz wpływ L3 na L1 polski. Celem było ustalenie, czy zwrotne wpływy międzyjęzykowe mogą występować poza środowiskiem immersyjnym, czy są silniejsze u osób posługujących się dwoma językami wykazującymi podobieństwo strukturalne oraz czy są zależne od czynników wewnątrzjęzykowych. Przekrojowy charakter badań umożliwił zbadanie roli rosnącego poziomu zaawansowania w L3, a zastosowanie trzech zadań eksperymentalnych pozwoliło określić, w jakim stopniu typ zadania warunkuje intensywność tych efektów. Rozprawa obejmuje trzy badania empiryczne (Artykuły 1–3) oraz przegląd literatury (Artykuł 4). Wyniki badań empirycznych wskazują, że zwrotne wpływy międzyjęzykowe mogą występować zarówno w L1, jak i w L2. Szczególnie istotną rolę odgrywa obecność opcjonalności gramatycznej. W takich przypadkach obserwowane efekty są spójne oraz nasilają się wraz ze wzrostem poziomu zaawansowania w L3. Z kolei w odniesieniu do struktur nieopcjonalnych wpływy te ograniczają się do krótkotrwałych efektów obserwowanych na poziomie przetwarzania i produkcji ustnej, a ich intensywność słabnie wraz z rozwojem kompetencji w L3. Wyniki zostały zinterpretowane w ramach Linguistic Proximity Model. Praca przedstawia nowe wyniki świadczące o tym, że wpływy międzyjęzykowe mają charakter wielokierunkowy, obejmują struktury składniowe oraz występują w L1 i L2 nawet w warunkach nauczania formalnego.

This PhD project examines regressive cross-linguistic influence (rCLI) among adult instructed learners of Scandinavian languages (L3 Norwegian, Swedish, or Danish). It focuses on L3-to-L2 and L3-to-L1 influence on word order in L2 English and L1 Polish. The studies examine whether rCLI can emerge in non-immersive contexts, whether it is reinforced by converging input from later-acquired languages, and how its effects are modulated by a range of intra-linguistic factors. The role of developing proficiency in the Scandinavian languages is assessed cross-sectionally, and the robustness of rCLI is compared across an acceptability judgement task, a self-paced reading task, and an oral production task. The thesis comprises three empirical studies (Articles 1–3), complemented by a state-of-the-art review (Article 4). The empirical studies demonstrate that rCLI can arise in both L1 and L2. Crucially, it is most robust in the presence of structural optionality, making the effects observable across both online and offline measures and strengthening with increasing L3 proficiency. By contrast, when the target structure is not optional, rCLI is largely confined to processing and oral production, and tends to diminish with increasing L3 proficiency. These findings are interpreted within the Linguistic Proximity Model. The thesis provides novel empirical evidence that cross-linguistic influence is a multidirectional phenomenon that extends into syntax and can arise in both L1 and L2, even in non-immersive instructional contexts.