Recent Submissions
Item type:Item, Access status: Open Access , Tożsamość migrantów i uchodźców w narracji i jako narracja – konstruowanie opowieści w literaturze(2026) Dudek, Mateusz; Drewniak, Dagmara. PromotorPraca doktorska analizuje tożsamości narracyjne, polityczną podmiotowość i tożsamości kulturowe postaci migrantów, uchodźców i ich dzieci w anglojęzycznych powieściach i opowiadaniach opublikowanych w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i w Zjednoczonym Królestwie pomiędzy 1988 a 2021 rokiem. Główną hipotezą dysertacji jest to, że tożsamości we współczesnej literaturze migracyjnej istnieją w narracji i że same są narracjami. Skupiam się na siedmiu utworach literackich – pięciu powieściach i dwóch zbiorach opowiadań – autorstwa Edwidge Danticat, Dionne Brand, Davida Chariandy’ego, Diny Nayeri, Christy Lefteri i Omara El Akkada. Wybrane utwory analizuję z perspektywy konceptu tożsamości narracyjnej Paula Ricœura, z politycznej perspektywy opartej na filozofii Giorgio Agambena, Hanny Arendt, Jenny Edkins i innych badaczy oraz z perspektywy postkolonialnej rozwiniętej przez badaczy takich jak Homi K. Bhabha, Avtar Brah i Stuart Hall. Wykorzystuję również krytykę pojęcia rasy i urasowienia zaproponowaną przez Lindę Martín Alcoff, Frantza Fanona, Himani Bannerji i Christinę Sharpe. W badaniach odkrywam, że tożsamości migracyjne, uchodźcze i diasporyczne są często konstruowane w literaturze jako sfragmentaryzowane, nieciągłe i nielinearne opowieści dotknięte traumą. Argumentuję, że tekstowe i symboliczne struktury narracyjne zgodności i niezgodności, które znajduję w literaturze podmiotu, kwestionują zachodniocentryczny arystotelesowski paradygmat narracyjnej spójności i przyczyniają się do rozwoju, destabilizacji i symbolicznego „rozdęcia duszy” (Ricœur 1984: 16, tłumaczenie własne) anglojęzycznych narracji literackich. Współczesna literatura migracyjna udowadnia, że możliwe jest połączenie różnych zachodnich postmodernistycznych i niezachodnich narracyjnych tradycji w celu poszerzenia zakresu i rozdęcia formy anglojęzycznej powieści i opowiadania w ramach dekolonizacyjnej perspektywy narracyjnej. W prozie uchodźczej, migracyjnej i diasporycznej tożsamości narracyjne istnieją w stanie napięcia pomiędzy linearnością i nielinearnością, spójnością i niespójnością oraz jednością i rozłamem. W dysertacji analizuję również status polityczny bohaterów – migrantów, uchodźców i ich dzieci – wyłaniający się z kolonialnych „nieświatów” (Glissant 2010) i „niehistorii” (Glissant 1999). Interpretuję przedstawienia socjopolitycznych praktyk i miejsc, takich jak obóz dla uchodźców – które sprowadzają uchodźców do pozycji homo sacer (Agamben 1998), a migrantów i ich dzieci do urasowionego nagiego życia – jako wpływające na formowanie tożsamości narracyjnych. Ponadto, stosując terminologię rozwiniętą przez Edkins i Arendt, badam potencjał bohaterów do stawiania oporu przeciwko biopolityce, suwerennej władzy i urasowieniu. Wyniki analizy w tym aspekcie sugerują, że współczesna fikcja migracyjna i uchodźcza przedstawia bohaterów jako dążących do odzyskania podmiotowości politycznej, sprawczości i ciała wraz z tożsamością. Z punktu widzenia tożsamości kulturowej proponuję interpretację tożsamości postaci migrantów, uchodźców i ich dzieci jako nie tylko hybrydycznych lub tylko etnicznych, ale jako jednocześnie hybrydycznych i etnicznych, jednocześnie kosmopolitycznych i zaściankowych oraz jako doświadczających jednocześnie chaosu i ładu przynależności i braku przynależności. Znaczna część analizy tożsamości kulturowych skupia się na figurze domu, udomowieniu i pozycjach domu i traktuje je jako kategorie kulturowe i narracyjne. Niniejsza dysertacja może przyczynić się do zniesienia barier rasowych i kulturowych w badaniach nad migracją oraz w tak zwanych Black studies. Jednym z celów tej dysertacji jest również dążenie do dekolonizacji i odrzucenia esencjonalizmu w odniesieniu do tożsamości migrantów i uchodźców prezentowanych w fikcji literackiej. Ponadto, poprzez analizę figury uchodźcy w literaturze jako współczesnej reinkarnacji homo sacer niniejsza praca przyczynia się do wypełnienia luki w badaniach nad tym problemem. Doctoral dissertation analyses the narrative identities, political subjectivities, and cultural identities of migrant, refugee, and second-generation characters in anglophone diasporic fiction published in the United States, Canada, and the United Kingdom between 1988 and 2021. The work’s hypothesis is that identities in contemporary migrant literature exist in narratives and are themselves narratives. I focus on seven works of contemporary fiction – five novels and two short story collections – by Edwidge Danticat, Dionne Brand, David Chariandy, Dina Nayeri, Christy Lefteri, and Omar El Akkad. I analyse them from the perspective of Paul Ricœur’s narrative identity, the political perspectives of Giorgio Agamben, Hannah Arendt, Jenny Edkins, and other scholars, and the postcolonial perspectives of, among others, Homi K. Bhabha, Avtar Brah, and Stuart Hall. I also employ a critical perspective towards “race” developed by Linda Martín Alcoff, Frantz Fanon, Himani Bannerji, and Christina Sharpe. I find that migrant, refugee, and diasporic identities are frequently constructed in contemporary fiction as fragmented, discontinuous, non-linear, and trauma-affected stories. I argue that the textual and symbolic narrative structures of concordance and discordance in my corpus of primary fiction challenge the Western-centric Aristotelian paradigm of narrative coherence and contribute to the development, destabilisation, and symbolic “distention of the soul” (Ricœur 1984: 16) of fictional anglophone narratives. Contemporary migrant literature proves that it is possible to merge different Western postmodernist literary and non-Western narrative traditions to expand the scope and distend the form of the anglophone novel and the short story within a decolonising narrative perspective. In refugee, migrant, and diasporic prose, narrative identities exist in tension between linearity and non-linearity, coherence and incoherence, and unity and disunity. I also analyse migrants’, refugees’, and second-generation individuals’ political status as emerging from the colonial “nonworlds” (Glissant 2010) and “nonhistory” (Glissant 1999). I interpret how representations of sociopolitical practices and places, such as the refugee camp, which reduce the refugee to the position of the homo sacer (Agamben 1998) and the migrant and the second-generation individual to racialised bare life, affect the formation of narrative identities. Moreover, through the terminology developed by Edkins and Arendt, I explore the characters’ potential for resistance against biopolitics, sovereign power, and racialisation. My findings in this regard suggest that contemporary migrant and refugee fiction portrays its characters as striving to reclaim their political subjectivity, agency, and bodies alongside their identities. In terms of cultural identity, I propose interpreting migrant, second-generation, and refugee identities as not only hybrid or only ethnic, but as both hybrid and ethnic, both cosmopolitan and parochial, and as experiencing both chaos and order of belonging and unbelonging simultaneously. A large part of the cultural identity analysis focuses on home, homing, and home positions as both cultural and narrative categories. This dissertation hopes to contribute to the effort to de-isolate research in migrant and Black studies across racial and cultural boundaries in academia. Furthermore, it aims to join the scholarly work to decolonise and de-essentialise the identities of migrants and refugees as presented in fiction. Finally, it also contributes to filling the niche in analysing the figure of the refugee in literature as a contemporary reincarnation of the homo sacer.Item type:Item, Access status: Open Access , Przekład i adaptacja dla młodych odbiorców: przypadek 《西游记》(Wędrówka na Zachód) autorstwa WuCheng’ena(2026) Min, Gao; Rajewska, Ewa. PromotorKultura chińska, o długiej historii i głębokim znaczeniu, stanowi ważny nośnik dziedziczenia mądrości narodowej i wartości. Jako jedna z Czterech Wielkich Klasycznych Powieści Literatury Chińskiej, Podróż na Zachód jest nie tylko skarbem tradycyjnego folkloru chińskiego, ale także bardzo wpływowym IP kulturowym o globalnej wartości komunikacyjnej. Łączy ona bogate obrazy mitologiczne, zwyczaje ludowe i koncepcje moralne, a także była szeroko adaptowana i tłumaczona na całym świecie, szczególnie w literaturze dziecięcej. Przedmiotem niniejszej rozprawy są tłumaczenia i adaptacje Podróży na Zachód na język angielski przeznaczone dla czytelników dziecięcych. W ramach teoretycznego ramienia zwrotu kulturowego w badaniach nad tłumaczeniem oraz teorii przepisywania André Lefever’a wykorzystano metody analizy treści, analizy przypadków oraz analizy porównawczej. Skupiono się na czterech kluczowych tekstach: kanonicznej wersji chińskiej, adaptacji Collinsona Faira opartej na tłumaczeniu WJF Jennera oraz trzech angielskich adaptacjach dla dzieci: Monkey: the classic Chinese adventure tale (Davida Seowa), The Monkey King (tłum. Arthura Waleya, skrót Alison Waley) oraz Journey to the West with the Stone Monkey (przerobione przez YunChonga Pana). Badanie analizuje przedstawienie i rekonstrukcję chińskiego folkloru, portretów postaci, tradycyjnych świąt oraz elementów poetyckich w tych angielskich wersjach przeznaczonych dla przedszkolaków, małych dzieci i młodzieży. Stwierdzono, że tłumacze i adapterzy nie po prostu pomijają elementy kulturowe, lecz przeprowadzają hierarchiczną rekonstrukcję kulturową dostosowaną do rozwoju poznawczego dzieci i ich znajomości kulturowej. Podstawowe cechy postaci są zachowane, podczas gdy złożone tło mitologiczne i treści o gęstej warstwie kulturowej są upraszczane lub dostosowywane za pomocą strategii zróżnicowanych wiekowo. Odzwierciedla to przejście od wierności językowej do funkcjonalności kulturowej w ramach zwrotu kulturowego, gdzie tłumacze pełnią rolę mediatorów kulturowych. Niniejsze badanie wyjaśnia sposób przedstawienia chińskich cech lokalnych i środowiska kulturowego w międzykulturowej literaturze dziecięcej, eksploruje skuteczne strategie rozpowszechniania chińskiej kultury ludowej w światowej literaturze dziecięcej, promuje międzykulturową wymianę i zrozumienie oraz dostarcza modelu referencyjnego dla międzynarodowej komunikacji chińskich klasycznych dzieł literackich skierowanej do młodych odbiorców niechińskich. Chinese culture, with its long history and profound connotations, serves as an important carrier for the inheritance of national wisdom and values. As one of the Four Great Classical Novels of Chinese literature, Journey to the West is not only a treasure of traditional Chinese folklore but also a highly influential cultural IP with global communication value. It integrates rich mythological images, folk customs, and moral concepts, and has been widely adapted and translated worldwide, especially in children’s literature. Taking the English translations and adaptations of Journey to the West for child readers as the research object, this dissertation adopts content analysis, case analysis, and comparative analysis, under the theoretical framework of the Cultural Turn in translation studies and André Lefevere’s rewriting theory. It focuses on four key texts: the canonical Chinese version, Collinson Fair’s adapted version based on WJF Jenner’s translation, and three English children’s adaptations—Monkey: the classic Chinese adventure tale(David Seow), The Monkey King (Arthur Waley trans., Alison Waley abridged), and Journey to the West with the Stone Monkey (YunChong Pan retold). The study examines the representation and reconstruction of Chinese folklore, character portrayals, traditional festivals, and poetic elements in these English versions for preschoolers, young children, and adolescents. It finds that translators and adapters do not simply omit cultural elements but carry out hierarchical cultural reconstruction according to children’s cognitive development and cultural familiarity. Core character traits are retained, while complex mythological backgrounds and culturally dense content are streamlined or adjusted with age-differentiated strategies. This reflects the shift from linguistic fidelity to cultural functionality in the Cultural Turn, positioning translators as cultural mediators. This research clarifies the presentation of Chinese local characteristics and cultural environment in cross-cultural children’s literature, explores effective strategies for the dissemination of Chinese folk culture in global children’sliterature, promotes cross-cultural exchange and understanding, and provides a referential model for the international communication of Chinese classical literary works to young non-Chinese audiences.Item type:Item, Access status: Open Access , Analiza historiografii i źródeł do herezji w XI–XII wieku w Europie Zachodniej(2026) Hinz-Wieczorek, Lidia; Krawiec, Adam. PromotorRozprawa dotyczy zachodnioeuropejskich herezji występujących w latach 1000–1150. Składająca się z trzech części praca skupia się na analizie poszczególnych źródeł oraz narosłej wokół nich historiografii. Część pierwsza dotyczy nazw stosowanych wobec heretyków w badanych źródłach, ze szczególnym uwzględnieniem debaty naukowej wokół określeń „arianie” i „manichejczycy”. Części druga i trzecia zawierają analizy poszczególnych przypadków herezji w kolejności chronologicznej ich występowania. Do pracy został dołączony aneks zawierający tłumaczenia na język polski wybranych źródeł do historii herezji dla badanego okresu. W rozprawie autorka pochyla się przede wszystkim nad sporem naukowym wokół genezy i natury wczesnych herezji. Kluczową hipotezą rozpatrywaną w pracy jest twierdzenie o egzogenicznym pochodzeniu badanych ruchów heterodoksyjnych, które miałyby powstać w Europie Zachodniej na skutek bogomilskich misji. Szczególnej krytyce poddano hipotezę protokataryzmu, głoszącą, że herezje dualistyczne pojawiły się na zachodzie Europy już w pierwszej połowie jedenastego wieku. Zakwestionowana została również hipoteza o wpływie rzekomych milenijnych lęków na rozwój i opisy herezji. Analizie poddano także różne czynniki endogenne, w tym szczególnie wpływ ruchu reformy Kościoła na rozwój herezji. The dissertation examines Western European heresies from 1000 to 1150. The work consists of three parts and focuses on the analysis of antiheretical sources and historiography. The first part examines the names used to describe heretics in the sources, with a particular emphasis on the debate surrounding the terms "Arians" and "Manichaeans." The second and third parts focus on analyses of individual cases of heresy in chronological order of their appearance. Attached to the work is an appendix containing translations into Polish of selected sources. In the thesis, the author focuses primarily on the scholarly debate surrounding the origins and nature of early medieval heresies. The key hypothesis explored in the work is the supposed exogenous origin of the heterodox movements under study, which are assumed to have arisen in Western Europe as a result of Bogomil missions. The hypothesis of proto-Catharism, which claims that dualist heresies appeared in Western Europe as early as the first half of the eleventh century, is put under particular criticism. The hypothesis regarding the influence of alleged millennial fears on the development and descriptions of heresy is questioned, too. Various endogenous factors, particularly the influence of the Church reform movement on the development of heresy, are also examined.Item type:Item, Access status: Restricted , Obiektywna ocena wpływu wybranych związków chemicznych w formulacjach na stan naturalnej bariery ochronnej skóry przy wykorzystaniu specjalistycznych technik aparaturowych(2026) Dzienisik, Magdalena; Nowak, Izabela. Promotor; Marzec, Marta. PromotorWspółczesny przemysł kosmetyczny poszukuje składników wspierających naturalne mechanizmy ochronne skóry, w tym prawidłowe funkcjonowanie bariery naskórkowej. W niniejszej pracy wykorzystano potencjał chmielu zwyczajnego (Humulus lupulus L.), będącego źródłem związków biologicznie aktywnych, do opracowania formulacji kosmetycznych przeznaczonych do pielęgnacji skóry wrażliwej i wspomagania funkcji bariery naskórkowej. Pracę oparto na cyklu czterech publikacji obejmujących analizę znaczenia bariery skórnej i mikrobiomu, ocenę potencjału biologicznego chmielu oraz właściwości, stabilności i skuteczności opracowanych emulsji. Szczególną uwagę poświęcono zależnościom pomiędzy aktywnością antyoksydacyjną surowca, stabilnością emulsji i skutecznością produktów, potwierdzoną w badaniach in vivo. Uzyskane wyniki przyczyniły się do poszerzenia wiedzy dotyczącej zastosowania związków chmielu w chemii kosmetycznej i kosmetologii oraz wykazały możliwość przemysłowego wdrożenia opracowanych produktów, realizując założenia doktoratu wdrożeniowego. The contemporary cosmetics industry seeks ingredients that support the skin’s natural protective mechanisms, including proper skin barrier function. In the present study, the potential of common hop (Humulus lupulus L.), a source of biologically active compounds, was explored for the development of cosmetic formulations intended for sensitive skin care and supporting skin barrier function. The study was based on four publications addressing the significance of the skin barrier and microbiome, the biological potential of hop, and the antioxidant properties, stability, and efficacy of the developed emulsions. Particular attention was paid to the relationships between the antioxidant activity of the raw material, emulsion stability, and product efficacy, as confirmed by in vivo studies. The results contributed to current knowledge on the use of hop-derived compounds in cosmetic chemistry and cosmetology and demonstrated the feasibility of industrial implementation of the developed products, fulfilling the objectives of the implementation-oriented doctoral programme.Item type:Item, Access status: Open Access , Analityczne oznaczanie kannabinoidów w surowcach i produktach otrzymanych z konopi za pomocą UHPLC z detektorami UV-VIS i CORONA CAD(2026) Duczmal, Dominik; Pietrzak, Robert. Promotor; Bazan-Woźniak, Aleksandra. PromotorRozprawa dotyczy opracowania, optymalizacji i walidacji procedury UHPLC do analizy 19 kannabinoidów w surowcach i produktach z konopi. Zastosowano jedną procedurę rozdzielania w dwóch wariantach detekcji: UV-VIS/DAD i CORONA CAD. Rozdzielanie prowadzono na kolumnie Accucore C18, izokratycznie, z użyciem wody z 0,1% kwasu octowego i acetonitrylu (30:70, v/v), przy przepływie 0,5 mL/min i temperaturze 20 °C. Czas analizy wynosił 30 min. Sygnał ilościowy DAD rejestrowano przy 278 nm. Walidacja obejmowała selektywność, kalibrację, precyzję, dokładność, LOD, LOQ i odporność. Dla DAD zastosowano kalibrację liniową, a dla CAD regresję kwadratową z ważeniem 1/x lub 1/x². Zakres roboczy wynosił od LOQ do 200 lub 250 μg/mL, zależnie od analitu. LOD i LOQ mieściły się odpowiednio w zakresach 1–5 i 1–10 μg/mL. Ograniczoną rozdzielczość stwierdzono dla par CBND/CBDV, Δ⁹-THCA/CBC i CBCA/CBLA. Pełna ocena odporności wymaga uzupełnienia kryteriów akceptacji i analizy wyników. Procedurę zastosowano do oznaczania CBD w olejach oraz CBD i CBDA w materiale roślinnym. Uzyskanie wiarygodnych wyników wymagało kontroli par krytycznych, właściwego modelu kalibracji i oceny przydatności układu chromatograficznego. This dissertation presents the development, optimisation and validation of a UHPLC procedure for the analysis of 19 cannabinoids in cannabis raw materials and derived products. A single chromatographic separation procedure was used with two detection modes: UV-VIS/DAD and CORONA CAD. Separation was performed on an Accucore C18 column under isocratic conditions using water containing 0.1% acetic acid and acetonitrile (30:70, v/v), at a flow rate of 0.5 mL/min and a column temperature of 20 °C. The analysis time was 30 min. The DAD signal used for quantification was recorded at 278 nm. Validation covered selectivity, calibration, precision, accuracy, limits of detection (LOD) and quantification (LOQ), and robustness. Linear calibration was used for DAD, whereas quadratic regression with 1/x or 1/x² weighting was applied for CAD. The working range extended from the LOQ to 200 or 250 μg/mL, depending on the analyte. LOD and LOQ values ranged from 1 to 5 and from 1 to 10 μg/mL, respectively. Limited resolution was observed for the CBND/CBDV, Δ⁹-THCA/CBC and CBCA/CBLA pairs. A full robustness assessment requires further specification of acceptance criteria and analysis of the results. The procedure was applied to the determination of CBD in oils and CBD and CBDA in plant material. Obtaining reliable results required monitoring the separation of critical peak pairs, selecting an appropriate calibration model and assessing chromatographic system suitability.