AMUR Repository

Communities & Collections Help Add to Repository

Recent Submissions

Access status: Open Access ,
Polityka monetarna i fiskalna państwa w Polsce w okresie pandemii COVID-19 - uwarunkowania, mechanizmy i skutki
(2026) Sobków, Łukasz; Kwiatkiewicz, Piotr. Promotor
Rozprawa doktorska podejmuje problem oceny reakcji polityki monetarnej i fiskalnej państwa w Polsce w latach 2020-2021 w odpowiedzi na szok wywołany pandemią COVID-19. Celem pracy jest analiza adekwatności, skuteczności oraz konsekwencji zastosowanych instrumentów stabilizacyjnych w wymiarze realnym, nominalnym i fiskalnym, z uwzględnieniem porównania do państw Unii Europejskiej. Badanie zostało osadzone w paradygmacie nauk o polityce i administracji, traktując politykę gospodarczą jako element polityki państwa realizowanej w warunkach nadzwyczajnych. W pracy przyjęto hipotezę, zgodnie z którą szybka i szeroko zakrojona reakcja państwa, oparta na skoordynowanym wykorzystaniu instrumentów polityki fiskalnej i pieniężnej, pozwoliła istotnie ograniczyć krótkookresowe koszty realne pandemii w Polsce, zwłaszcza w obszarze rynku pracy i poziomu aktywności gospodarczej. Jednocześnie założono, że efektywność tej strategii miała charakter nierównomierny w czasie i wiązała się z narastaniem napięć nominalnych oraz ograniczeniem przestrzeni dla dalszej ekspansji polityki gospodarczej. Zastosowano analizę porównawczą i instytucjonalną, opartą na danych makroekonomicznych, fiskalnych i finansowych pochodzących z krajowych i międzynarodowych źródeł statystycznych. Wyniki wskazują, że Polska doświadczyła relatywnie płytszej recesji niż średnio państwa UE, szybciej ustabilizowała rynek pracy oraz odnotowała dynamiczne odbicie aktywności gospodarczej w 2021 roku. Jednocześnie utrzymano dług publiczny poniżej poziomu 60% PKB oraz względnie szybko ograniczono deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych. Kosztem skutecznej stabilizacji realnej była jednak wysoka inflacja i presja bazowa, które ograniczyły przestrzeń dla dalszej akomodacji monetarnej i wymusiły rozpoczęcie cyklu zacieśniania polityki pieniężnej pod koniec 2021 roku. Doświadczenie Polski na tle UE potwierdza, że skuteczność interwencji państwa w warunkach kryzysu zależy nie tylko od skali zastosowanych instrumentów, lecz także od uwarunkowań instytucjonalnych, sytuacji wyjściowej oraz struktury gospodarki. Pandemia COVID-19 stała się tym samym testem zdolności państwa do prowadzenia skoordynowanej polityki stabilizacyjnej oraz punktem odniesienia w debacie nad granicami interwencji publicznej i trwałością ładu makroekonomicznego. The doctoral dissertation examines the response of monetary and fiscal policy in Poland in the years 2020–2021 to the shock caused by the COVID-19 pandemic. The aim of the study is to assess the adequacy, effectiveness and consequences of the stabilization instruments applied, in real, nominal and fiscal dimensions, with reference to the experience of European Union member states. The research is embedded in the paradigm of political science and public administration, treating economic policy as a form of state policy implemented under extraordinary circumstances. The central hypothesis assumes that the rapid and broad-based state response, based on coordinated use of fiscal and monetary instruments, significantly reduced the short-term real costs of the pandemic in Poland, particularly in the labour market and economic activity. At the same time, the effectiveness of this strategy proved uneven over time and was accompanied by growing nominal tensions and a gradual narrowing of the space for further economic policy expansion. The study applies comparative and institutional analysis, drawing on macroeconomic, fiscal and financial data from national and international statistical sources. The findings indicate that Poland experienced a relatively milder recession than the EU average, stabilized the labour market more effectively and recorded a dynamic economic rebound in 2021. Public debt remained below 60% of GDP and the general government deficit was reduced relatively quickly after its peak in 2020. However, the cost of effective real stabilization was high inflation and strong core price pressures, which limited the scope for prolonged monetary accommodation and led to the initiation of monetary tightening at the end of 2021. The Polish case, in comparison with the EU, confirms that the effectiveness of state intervention during crises depends not only on the scale of policy measures but also on institutional frameworks, initial macroeconomic conditions and economic structure. The COVID-19 pandemic thus constituted a test of the state’s capacity to conduct coordinated stabilization policy and a reference point in the debate on the limits of public intervention and the long-term sustainability of macroeconomic order.
Access status: Restricted ,
Sytuacja kobiet w Afganistanie w latach 1996-2025 w perspektywie dynamiki przemian społecznych, politycznych i prawnych
(2026) Strzemkowska, Natalia; Andruszkiewicz, Iwetta. Promotor
Przedmiotem rozprawy jest analiza sytuacji kobiet w Afganistanie w latach 1996–2025 w kontekście przemian społecznych, politycznych i prawnych, ze szczególnym uwzględnieniem roli instytucji formalnych i nieformalnych w kształtowaniu możliwości realizacji praw kobiet. Punktem wyjścia dla podjętych rozważań jest założenie, że zakres praw kobiet oraz rzeczywiste możliwości korzystania z nich stanowią istotny wskaźnik funkcjonowania systemów społeczno-politycznych, zwłaszcza w państwach doświadczających długotrwałej niestabilności politycznej i konfliktów. Problemem badawczym pracy uczyniono sytuację kobiet w Afganistanie w latach 1996–2025 w kontekście społecznym, politycznym i prawnym, ze szczególnym uwzględnieniem roli instytucji w kształtowaniu możliwości realizacji ich praw. Przyjęty zakres czasowy obejmuje trzy odmienne fazy funkcjonowania państwa afgańskiego: pierwszy okres rządów Talibów (1996–2001), lata transformacji politycznej i obecności społeczności międzynarodowej (2001–2021) oraz okres po ponownym przejęciu władzy przez Talibów w sierpniu 2021 roku. Takie ujęcie umożliwiło przeprowadzenie analizy porównawczej obejmującej zarówno okresy liberalizacji praw kobiet, jak i ich systematycznego ograniczania. The subject of this dissertation is an analysis of the situation of women in Afghanistan between 1996 and 2025 in the context of social, political, and legal transformations, with particular emphasis on the role of formal and informal institutions in shaping the possibilities for the realization of women’s rights. The starting point for the study is the assumption that the scope of women’s rights and the actual opportunities to exercise them constitute an important indicator of the functioning of socio-political systems, particularly in states experiencing prolonged political instability and conflict. The research problem focuses on the situation of women in Afghanistan from 1996 to 2025 within its social, political, and legal dimensions, with special attention paid to the role of institutions in shaping opportunities for the realization of women’s rights. The adopted time frame encompasses three distinct phases in the functioning of the Afghan state: the first Taliban regime (1996–2001), the period of political transformation and the presence of the international community (2001–2021), and the period following the Taliban’s return to power in August 2021. This approach enabled a comparative analysis covering both periods of the expansion of women’s rights and periods characterized by their systematic restriction.
Access status: Open Access ,
Teatr wyborczy (theatrum electionibus) w demokracji przedstawicielskiej: kilka uwag o jego uniwersalnym i niezmiennym cyklu w kontekście komunikologii
(2026) Puppel, Stanisław
Esej przedstawia koncepcję teatru wyborczego (theatrum electionibus) jako uniwersalnej i powtarzalnej instytucji komunikacyjnej charakterystycznej dla demokracji przedstawicielskiej. Autor, odwołując się do analogii z teatrem starogreckim, ukazuje kampanię wyborczą jako cykliczne przedstawienie o stabilnej strukturze dramaturgicznej, obejmującej określonych aktorów, przestrzeń oraz sekwencję działań prowadzących od prezentacji programów wyborczych do sprawowania władzy. Szczególną uwagę poświęcono transformacji komunikacyjnej zachodzącej pomiędzy fazą aktywności kandydata jako „trybuna ludowego” a fazą funkcjonowania jako dygnitarza państwowego. Zmiana ta obejmuje zarówno środki komunikacji werbalnej i niewerbalnej, jak i stopień dostępności polityków dla obywateli oraz poziom przejrzystości życia publicznego. W ujęciu komunikologicznym teatr wyborczy stanowi trwały mechanizm reprodukcji relacji pomiędzy elitami politycznymi a wyborcami, ujawniając napięcie między retoryką kampanii wyborczej, społecznymi oczekiwaniami a praktyką sprawowania władzy. Zaproponowany model ma charakter ogólny i może stanowić punkt wyjścia do dalszych badań nad komunikacją polityczną oraz antropologią demokracji przedstawicielskiej.
Access status: Open Access ,
Czy uniwersytetowi można przypisać moralność? Ku teorii moralnej odpowiedzialności instytucjonalnej w kontekście wojny rosyjsko-ukraińskiej
(2026) Puppel, Stanisław
Artykuł podejmuje problem możliwości przypisania moralności uniwersytetowi jako instytucji, a nie jedynie poszczególnym członkom wspólnoty akademickiej. Punktem wyjścia jest założenie, że moralność uniwersytetu nie stanowi prostego agregatu indywidualnych przekonań i zachowań jego pracowników oraz studentów, lecz ujawnia się w zbiorowych decyzjach, stanowiskach publicznych, praktykach organizacyjnych i sposobach realizowania deklarowanego etosu akademickiego. Celem artykułu jest opracowanie ram pojęciowych umożliwiających analizę moralnej odpowiedzialności uniwersytetu w sytuacjach poważnego naruszenia podstawowych norm humanitarnych, praw człowieka i zasad pokojowego współistnienia, ze szczególnym uwzględnieniem rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie. Proponowany model obejmuje pięć wymiarów moralności akademickiej: poznawczy, humanistyczny, publiczny, instytucjonalny oraz związany z odwagą publiczną. Szczególne znaczenie przypisuje się rozróżnieniu między neutralnością uzasadnioną, neutralnością krytyczną i milczeniem konformistycznym. Artykuł argumentuje, że autonomia akademicka nie jest tożsama z moralną obojętnością, a odpowiedzialność instytucjonalna nie wymaga przypisywania wszystkim członkom wspólnoty jednakowej winy. Moralną wiarygodność uniwersytetu należy oceniać na podstawie zgodności między deklarowanymi wartościami a udokumentowanymi decyzjami i działaniami. Zaproponowane ramy stanowią podstawę do dalszych badań porównawczych nad etosem, odpowiedzialnością i publiczną rolą uniwersytetów.
Access status: Open Access ,
Zintegrowany model złożonych działań intencjonalnych
(Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, 2023-08) Cichosz, Marcin
Dzięki integracji wiedzy pochodzącej z trzech obszarów teoretycznych: filozoficznej teorii intencjonalności, psychologii intencji oraz obliczeniowej teorii procesów decyzyjnych Autorowi udało się zbudować autentycznie interdyscyplinarną koncepcję złożonych działań intencjonalnych, traktowanych jako zjawiska wielowymiarowe o złożonej dynamice.