AMUR Repository

Communities & Collections Help Add to Repository

Recent Submissions

Access status: Open Access ,
Orientacje ekologiczne młodzieży w Wielkopolsce – stan i potrzeby edukacyjne
(2026) Kukowka, Iwona Lucyna; Cybal-Michalska, Agnieszka. Promotor; Owsianny, Paweł M. Promotor pomocniczy
Kryzys ekologiczno-klimatyczny wymusza rewizję celów wychowawczych młodzieży, postrzeganej jako podmiot i kreator zmian cywilizacyjnych. Celem badania było rozpoznanie orientacji ekologicznych młodzieży szkolnej z Wielkopolski oraz określenie wynikających z nich potrzeb edukacyjnych. Analiza objęła stopień internalizacji Nowego Paradygmatu Ekologicznego, wartości i zachowania proekologiczne, a także typy tożsamości środowiskowej i siłę autoidentyfikacji ekologicznej. Badanie struktury i powiązań tych komponentów posłużyło do stworzenia empirycznej typologii orientacji ekologicznych, wyznaczającej kierunki działań pedagogicznych. Badania ilościowe przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego z użyciem międzynarodowych narzędzi psychometrycznych (NEP, E-PVQ, EID, INS, GEB-50). W analizie danych wykorzystano statystyki opisowe, test t-Studenta, korelacje r Pearsona i rho Spearmana, analizy czynnikowe oraz analizę skupień (k-średnich). Wykazano, że wymiary poznawczy, aksjologiczny, tożsamościowy i behawioralny tworzą w psychice młodzieży zwarte, nieliniowe struktury. Działania proekologiczne nie wynikają wprost z wysokiej świadomości ekologicznej, tożsamości środowiskowej czy wartości biosferycznych. W autorskiej typologii wyróżniono cztery typy orientacji. Zidentyfikowano także nowe zjawisko „ekologicznej luki tożsamościowo-aksjologicznej” – młodzież poznawczo i afektywnie uznaje się za część przyrody, lecz więź ta nie przekłada się w pełni na ich konstrukt autoidentyfikacyjno-normatywny. The ecological and climate crisis forces a revision of the educational goals for youth, perceived as subjects and creators of civilizational changes. The study aimed to identify the ecological orientations of school youth from Wielkopolska and to determine their educational needs. The analysis encompassed the degree of internalization of the New Ecological Paradigm, pro-environmental values and behaviors, as well as types of environmental identity and the strength of inclusion of nature in the self. The investigation of the structure and connections between these components served to develop an empirical typology of ecological orientations, which outlines directions for pedagogical actions. Quantitative research was conducted using a diagnostic survey method with international psychometric tools (NEP, E-PVQ, EID, INS, GEB-50). Descriptive statistics, Student's t-test, Pearson's r and Spearman's rho correlation coefficients, factor analyses, and k-means cluster analysis were applied in data analysis. It was demonstrated that the cognitive, axiological, identity, and behavioral dimensions form cohesive, non-linear structures in the minds of youth. Pro-environmental actions do not result directly from high ecological awareness, environmental identity, or biospheric values. Four types of orientations were distinguished in the author's typology. A new phenomenon of the ”ecological identity-axiological gap” was also identified – youth cognitively and affectively recognize themselves as part of nature, yet this bond does not fully translate into their self-identification and normative constructs.
Access status: Open Access ,
Pygmalion w procesie szkolenia – efekty Pigmaliona: wpływ oczekiwań trenerów na wyniki, motywację, poczucie własnej skuteczności oraz poczucie skuteczności w zakresie dostępnych środków u osób szkolonych
(2026) Ichilov, Assaf; Banaszak, Sławomir. Promotor
Streszczenie rozprawy Efekt Pigmaliona to szczególny przypadek proroctwa samoskuteczności, w którym podniesienie oczekiwań przełożonego wobec podwładnych prowadzi do poprawy ich wyników lub osiągnięć. Do tej pory wszystkie potwierdzenia hipotezy Pigmaliona wśród dorosłych w organizacjach cywilnych zostały zliczone w odniesieniu do rzeczywistej pracy po zbadaniu procesów szkoleniowych. Natomiast eksperyment Pigmaliona oceniał ten efekt w odniesieniu do wyników w trakcie szkolenia. Głównym celem niniejszego eksperymentu było zbadanie powstawania efektu Pigmaliona w sytuacji szkolenia biznesowego. Sytuacja szkolenia biznesowego wydaje się być postrzegana jako mniej zobowiązująca pod względem relacji zawodowej między trenerem a uczestnikiem szkolenia, zwłaszcza w porównaniu z badaniami analizującymi sytuacje szkoleniowe w wojsku. Opierając się na wcześniejszych teoriach i ustaleniach, przyjęto założenie, że podniesienie oczekiwań trenerów poprawia wyniki uczestników szkolenia. Eksperyment był wyjątkowy w badaniu efektu Pigmaliona w obszarze specjalistycznych szkoleń biznesowych – obsługi klienta – oraz w sprawdzaniu wpływu tego efektu na wyniki uczestników szkolenia w trakcie szkolenia. Zbadanie tego zjawiska w takiej sytuacji jest istotne, szczególnie biorąc pod uwagę obecny przyspieszony rozwój metod szkoleniowych i interwencji służących doskonaleniu umiejętności biznesowych w organizacjach, zarówno przez dostawców zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Ponadto, badanie po raz pierwszy zbadało wpływ rosnących oczekiwań na skuteczność środków. Skuteczność środków nie jest definiowana jako fizyczne narzędzie lub system wspomagający wydajność, ale raczej jako postrzeganie przez uczestnika szkolenia stopnia, w jakim szkolenie, w którym uczestniczył, pomogło mu w (udanym) osiągnięciu. Oprócz poszerzenia trafności zewnętrznej skuteczności środków, badanie postrzegania przez uczestników szkolenia, w którym uczestniczą, jest istotne dla wprowadzenia adaptacji i zmian mających na celu zwiększenie podobieństwa kursów do rzeczywistej rzeczywistości zawodowej, w której uczestnicy mają się znaleźć. Innym celem eksperymentu było zbadanie warunków, w których oczekiwania przekładają się na zachowanie, w celu ujawnienia wszelkich mechanizmów, które mogą blokować wpływ oczekiwań trenera na wydajność uczestnika – o ile takie mechanizmy istnieją. Założono, że wpływ oczekiwań trenerów na osiągnięcia uczestników jest mediowany przez ogólną samoskuteczność i motywowanie uczestników do wykonywania swojej pracy. Założono również, że ogólna samoskuteczność moderuje wpływ skuteczności środków na wyniki uczestników, tak że im wyższa ogólna samoskuteczność jednostki, tym słabszy wpływ skuteczności środków na ich wyniki. Przeprowadzono badanie quasi-eksperymentalne w terenie, które obejmowało rozmieszczenie pięciu cykli zajęć kursu dla przedstawicieli obsługi klienta, z zestawami eksperymentalnym i kontrolnym, oraz podniesienie oczekiwań trenerów wobec wszystkich uczestników w grupie eksperymentalnej. Podniesienie oczekiwań na poziomie grupy i rygorystyczna izolacja eksperymentalna grup umożliwiły kontrolę efektu kontrastu. Ogólna samoskuteczność, specyficzna samoskuteczność, skuteczność środków i motywacja były mierzone pod koniec i na końcu kursu, przy użyciu Planu 10 autorstwa Campbella i Stanleya (1966). Zmienną zależną od wyników mierzono za pomocą dwóch kryteriów: ocen przedstawicieli w różnych testach oraz ogólnej oceny trenerów dotyczącej ich uczestników. Zmienne dotyczące wyników kursu mierzono dopiero po przeprowadzeniu manipulacji. Manipulacja polegała na poinformowaniu trenerów o wymaganiach stawianych uczestnikowi kursu, aby mógł on spełniać profil „idealnego pracownika obsługi klienta”. Eksperyment przeprowadzono w dużej organizacji publicznej. Eksperyment odbył się w ramach kursu szkoleniowego dla przedstawicieli obsługi klienta, którzy mieli obsługiwać klientów firmy przez telefon. Kurs trwa miesiąc, a nauczane tematy obejmują aspekty zawodowe i techniczne, które uczestnicy muszą opanować, aby móc oferować wysokiej jakości odpowiedzi na różnego rodzaju zgłoszenia klientów dotyczące różnych tematów związanych z obsługą klienta. Wybór call center tej firmy wynikał z chęci przeprowadzenia eksperymentu na odpowiedniej próbie. Ponieważ dział obsługi klienta tej firmy zatrudnia kilkudziesięciu przedstawicieli na każdej zmianie i co dwa miesiące organizuje nowe szkolenie, zależało nam na zbadaniu efektu Pigmaliona w interakcji szkoleniowej z relatywnie dużą liczbą uczestników w krótkim czasie. Trenerzy kursu są dwojakiego rodzaju: 7 wewnętrznych instruktorów ze szkoły marketingu i umiejętności technicznych oraz około 10 zewnętrznych instruktorów z różnych okręgów firmy. Instruktorzy wewnętrzni są stałymi członkami kadry szkoły, w której odbywało się szkolenie. Zewnętrzni Instruktorzy nie są członkami kadry dydaktycznej szkoły. Są to kierownicy terenowi, których wiedza specjalistyczna obejmuje przedmioty techniczne, których muszą nauczyć się stażyści. Są to pracownicy różnych oddziałów firmy i są „goszczeni” przez ośrodek szkoleniowy, dzięki czemu mogą przekazywać stażystom swoją wiedzę i doświadczenie. Projekt quasi-eksperymentalny przeprowadzono wśród 76 osób szkolących się na przedstawicieli obsługi klienta, podzielonych na 2 grupy po 38 osób każda. Osoby te należały do centrum obsługi klienta organizacji, a ich wiek wahał się od 22 do 30 lat. Wszyscy ukończyli szkołę średnią, a niektórzy byli na różnych etapach zdobywania wykształcenia akademickiego. Przedstawiciele obsługi klienta są zazwyczaj zatrudnieni na pełen etat. Odkrycie pokazuje, że stażyści z grup eksperymentalnych osiągnęli wyższy poziom osiągnięć niż stażyści z grup kontrolnych, zarówno w testach, które wykonywali w trakcie kursu, jak i w ogólnej ocenie ich wyników w trakcie kursu, wystawianej przez trenerów. Ponadto, uczestnicy w grupach eksperymentalnych doświadczali wyższego poczucia skuteczności środków, tj. wyżej oceniali wkład kursu w swój sukces zawodowy, w porównaniu z uczestnikami w grupach kontrolnych. Z drugiej strony, nie potwierdzono mediacyjnej roli specyficznego poczucia własnej skuteczności i motywacji funkcjonalnej w mechanizmie, poprzez który oczekiwania trenerów przekładają się na wyniki uczestników. Nie potwierdzono również moderującej roli ogólnego poczucia własnej skuteczności. Jest to pierwsze potwierdzenie efektu Pigmaliona w kontekście szkoleń biznesowych. Odkrycia te poszerzają zewnętrzną trafność paradygmatu Pigmaliona i torują drogę do rozwoju technik jego zastosowania w szkoleniu pracowników w różnych rodzajach organizacji w świecie biznesu. Summary of dissertation The Pygmalion effect is a specific case of self-efficacy prophecy, whereby raising a supervisor’s expectations of his or her subordinates produces an improvement in their performance or achievements. To date, all confirmations of the Pygmalion hypothesis among adults at civilian organizations have been counted in terms of actual work after training processes had been examined. In contrast, the Pygmalion experiment evaluated this effect in terms of performance during the training. The main object of the present experiment was to examine the creation of the Pygmalion effect in a situation of business training. The business training situation appears to be perceived as less obligating regarding the work relationship between the trainer and the trainee, especially in comparison with research that examine training situations in the military. Based on past theories and findings, the assumption that raising the trainers’ expectations improves the trainees’ performance. The experiment was unique in examining the Pygmalion effect in the field of specific business training – customer service and checking the influence of the effect according to the trainees’ performance during the course. Examining this phenomenon in such a situation is important, particularly considering the current accelerated development of training methods and interventions for the improvement of business skills in organizations, both by external suppliers and by internal ones. In addition, the research examined for the first time the effect that increasing expectations has on means efficacy. Means efficacy is not defined as a physical tool or a system that assists performance but rather as the trainee’s perception of the degree to which the training, they went through has helped their (successful) performance. Besides broadening the external validity of means efficacy, researching trainees’ perception of the training they go through is important for making adaptations and changes aimed to increase the resemblance of courses to the real work reality in which the trainees are destined to end up. Another object of the experiment was to examine the conditions by which expectations are rendered into behavior, to reveal any mechanisms which may block the trainer’s expectations’ effect on the trainee’s performance – if such mechanisms do exist. The assumption was that the trainers’ expectations’ effect on the trainees’ achievements is mediated by general self-efficacy and by motivating the trainees to do their job. It has also been assumed that general self-efficacy moderates the effect of means efficacy on the trainees’ performance, so that the higher the individual’s general self-efficacy, the weaker the effect of means efficacy on their performance. A quasi-experimental design was carried out in the field, which included positioning of five cycles of study classes of a course of customer service representatives, with experimental and control sets, and raising the trainers’ expectations of all their trainees in the experimental group. Raising the expectations at the group level and rigorous experimental isolation of the groups allowed control of the contrast effect. General self-efficacy, specific self-efficacy, means efficacy, and motivation were measured near the manipulation and at the end of the course, using Design 10 by Campbell and Stanley (1966). The performance dependent variable was measured using two criteria: the representatives’ grades on the various tests and the general performance evaluations of the trainers regarding their trainees. The course performance variables were measured only following the manipulation The manipulation was based on informing the trainers regarding what is required of a trainee to fulfill a profile of an “ideal service person” The experiment took place at a large public organization. The experiment took place in a course training the service representatives who would be working with the firm’s customers via the telephone. The course is one month long, and the subjects taught include professional and technical aspects over which the trainees must gain mastery, to be able to offer a quality response to various kinds of appears made by customers in various service topics. The choice of this firm’s call center was made due to the desire to carry out the experiment with and adequate sample. Since this firm’s service department includes dozens of representatives at each and every shift and holds a new training course very two months, it suited the desire to examine the Pygmalion effect in a training interaction with a relatively large number of trainees within a short period of time. The course trainers are of two types: 7 internal instructors of the school of marketing and technical skills and about 10 external instructors who belong to the various work districts of the firm. The internal instructors are permanent members of the faculty of the school where the training took place. The external instructors are not members of the school faculty. They are field managers whose expertise is in the technical subjects that the trainees must learn. They are employees of the various districts of the firm, and they are ‘hosted’ by the training school, so that they may contribute to the trainees form their knowledge and experience. The quasi-experimental design took place among 76 people training to become service representatives, who are divided into 2 sets of 38 persons each. These people belonged to the service call center of the organization, and their ages ranged from 22 to 30. All of them graduated from high school, and some were in various stages of acquiring an academic education. The customer service representatives are usually employed in full-time positions. The finding shows that trainees in the experimental groups reached higher levels of achievements than trainees in the control groups, both on the tests they took during the course and in the general evaluations of their performance in the course given by their trainers. In addition, the trainees in the experimental groups experience a higher sense of means efficacy, i.e. they evaluated more highly the contribution of the course to their success at their job, in comparison with the trainees in the control groups. On the other hand, there was no confirmation of the mediating role of specific self-efficacy and functional motivation in the mechanism by which the trainers’ expectations are transformed into the trainee’s performance. Also, there was no confirmation of the moderating role of general self-efficacy. This is the first time where the Pygmalion effect has been confirmed in a situation of business training. The findings broaden the external validity of the Pygmalion paradigm and pave the way for the development of techniques for its application in the training of job holders at various kinds of work organizations in the business world.
Access status: Open Access ,
Zwrotne wpływy międzyjęzykowe u osób wielojęzycznych: Wpływ nabywania kolejnego języka na składnię języka pierwszego i drugiego
(2026) Olszewska, Anna Katarzyna; Skrzypek, Dominika. Promotor; Długosz, Kamil. Promotor
Przedmiotem badania są zwrotne wpływy międzyjęzykowe u dorosłych uczących się języków skandynawskich (norweskiego, szwedzkiego lub duńskiego) jako L3 w warunkach nauczania formalnego. Badaniu został poddany wpływ L3 na L2 angielski oraz wpływ L3 na L1 polski. Celem było ustalenie, czy zwrotne wpływy międzyjęzykowe mogą występować poza środowiskiem immersyjnym, czy są silniejsze u osób posługujących się dwoma językami wykazującymi podobieństwo strukturalne oraz czy są zależne od czynników wewnątrzjęzykowych. Przekrojowy charakter badań umożliwił zbadanie roli rosnącego poziomu zaawansowania w L3, a zastosowanie trzech zadań eksperymentalnych pozwoliło określić, w jakim stopniu typ zadania warunkuje intensywność tych efektów. Rozprawa obejmuje trzy badania empiryczne (Artykuły 1–3) oraz przegląd literatury (Artykuł 4). Wyniki badań empirycznych wskazują, że zwrotne wpływy międzyjęzykowe mogą występować zarówno w L1, jak i w L2. Szczególnie istotną rolę odgrywa obecność opcjonalności gramatycznej. W takich przypadkach obserwowane efekty są spójne oraz nasilają się wraz ze wzrostem poziomu zaawansowania w L3. Z kolei w odniesieniu do struktur nieopcjonalnych wpływy te ograniczają się do krótkotrwałych efektów obserwowanych na poziomie przetwarzania i produkcji ustnej, a ich intensywność słabnie wraz z rozwojem kompetencji w L3. Wyniki zostały zinterpretowane w ramach Linguistic Proximity Model. Praca przedstawia nowe wyniki świadczące o tym, że wpływy międzyjęzykowe mają charakter wielokierunkowy, obejmują struktury składniowe oraz występują w L1 i L2 nawet w warunkach nauczania formalnego. This PhD project examines regressive cross-linguistic influence (rCLI) among adult instructed learners of Scandinavian languages (L3 Norwegian, Swedish, or Danish). It focuses on L3-to-L2 and L3-to-L1 influence on word order in L2 English and L1 Polish. The studies examine whether rCLI can emerge in non-immersive contexts, whether it is reinforced by converging input from later-acquired languages, and how its effects are modulated by a range of intra-linguistic factors. The role of developing proficiency in the Scandinavian languages is assessed cross-sectionally, and the robustness of rCLI is compared across an acceptability judgement task, a self-paced reading task, and an oral production task. The thesis comprises three empirical studies (Articles 1–3), complemented by a state-of-the-art review (Article 4). The empirical studies demonstrate that rCLI can arise in both L1 and L2. Crucially, it is most robust in the presence of structural optionality, making the effects observable across both online and offline measures and strengthening with increasing L3 proficiency. By contrast, when the target structure is not optional, rCLI is largely confined to processing and oral production, and tends to diminish with increasing L3 proficiency. These findings are interpreted within the Linguistic Proximity Model. The thesis provides novel empirical evidence that cross-linguistic influence is a multidirectional phenomenon that extends into syntax and can arise in both L1 and L2, even in non-immersive instructional contexts.
Access status: Restricted ,
Otrzymywanie węgli aktywnych z materiałów odpadowych pochodzenia naturalnego oraz ich zastosowanie w procesach adsorpcyjnych
(2026) Paluch, Dorota Magdalena; Pietrzak, Robert. Promotor; Bazan-Woźniak, Aleksandra. Promotor pomocniczy
Celem badań w ramach rozprawy doktorskiej było opracowanie efektywnych i ekonomicznych adsorbentów węglowych otrzymywanych z odpadów przemysłu zielarskiego. Jako prekursory wykorzystano nasiona kopru włoskiego oraz kminku zwyczajnego, które poddano aktywacji chemicznej z użyciem K2CO3, Na2CO3 i H3PO4. W badaniach analizowano wpływ rodzaju aktywatora, stosunku masowego prekursor-aktywator, temperatury procesu oraz sposobu ogrzewania na właściwości teksturalne, charakter powierzchni i zdolności sorpcyjne otrzymanych materiałów węglowych. Zbadano również możliwość wykorzystania aktywacji wspomaganej promieniowaniem mikrofalowym jako alternatywy dla konwencjonalnej obróbki termicznej. Najlepsze właściwości teksturalne i sorpcyjne wykazywały węgle aktywne otrzymane z zastosowaniem K2CO3. Materiały te charakteryzowały się znacznym udziałem mikroporów oraz wysoką wartością liczby jodowej. W przypadku ogrzewania mikrofalowego kluczowe znaczenie miała temperatura procesu. Aktywacja w 400°C nie prowadziła do wystarczającego rozwinięcia struktury porowatej, natomiast zwiększenie temperatury do 600°C skutkowało wyraźną poprawą właściwości teksturalnych otrzymanych adsorbentów. Pozyskane materiały zbadano pod kątem adsorpcji błękitu metylenowego i czerwieni metylowej jako modelowych zanieczyszczeń organicznych o odmiennym charakterze jonowym. Adsorpcję błękitu metylenowego na badanych materiałach porowatych najlepiej opisywał model Langmuira, natomiast w przypadku czerwieni metylowej lepsze dopasowanie uzyskano dla modelu Freundlicha. Kinetyka procesu była zgodna z modelem pseudo-drugiego rzędu, a efektywność adsorpcji zależała m.in. od pH roztworu, temperatury procesu, stopnia rozwinięcia struktury porowatej oraz obecności powierzchniowych grup funkcyjnych materiałów węglowych. Błękit metylenowy adsorbował się lepiej w środowisku zasadowym, natomiast czerwień metylowa w środowisku kwasowym. Adsorpcja miała charakter spontaniczny i endotermiczny, a mechanizm obejmował głównie oddziaływania elektrostatyczne, oddziaływania 𝜋𝜋−𝜋𝜋, wiązania wodorowe oraz udział mikro- i mezoporów. Wyniki pracy doktorskiej potwierdziły, że nasiona kopru włoskiego i kminku zwyczajnego mogą stanowić wartościowe prekursory adsorbentów węglowych do usuwania barwników organicznych z wód i ścieków, wpisując się w założenia gospodarki o obiegu zamkniętym. The aim of the study was to develop effective and economical carbon adsorbents derived from waste products of the herbal industry. Fennel and caraway seeds were used as precursors and subjected to chemical activation using K2CO3, Na2CO3, and H3PO4. The effects of the type of activator, the precursor-to-activator mass ratio, temperature, and heating method on the textural properties, surface characteristics, and sorption capacities of the resulting materials were analyzed. The feasibility of using microwave-assisted activation as an alternative to conventional thermal treatment was also evaluated. The most favorable textural and sorption properties were obtained for activated carbons produced using K2CO3. These materials were characterized by the highest specific surface area, a significant proportion of micropores, and a high iodine number. In the case of microwave heating, the process temperature was of key importance-activation at 400°C did not ensure sufficient development of the porous structure, whereas increasing the temperature to 600°C significantly improved the properties of the adsorbents. The materials obtained were examined for the adsorption of methylene blue and methyl red as model organic contaminants with different ionic characteristics. The adsorption of methylene blue was best described by the Langmuir model, while the adsorption of methyl red was best described by the Freundlich model. The kinetics of the process followed a pseudo-second-order model, and adsorption efficiency depended, among other factors, on the solution pH, temperature, the development of the porous structure, and the presence of surface functional groups. Methylene blue was adsorbed better in a basic environment, whereas methyl red was adsorbed better in an acidic environment. Adsorption was spontaneous and endothermic, and the mechanism primarily involved electrostatic interactions, 𝜋𝜋−𝜋𝜋 interactions, hydrogen bonding, and the contribution of micro- and mesopores. The results obtained in this doctoral dissertation confirm that plant-based waste - fennel and caraway seeds - can serve as valuable precursors for effective carbon adsorbents. The materials obtained show high application potential in processes for removing organic dyes from water and wastewater, while also contributing to the implementation of a circular economy.
Access status: Restricted ,
Wpływ wybranych grup surfaktantów na efektywność recepturowania oraz wytwarzania biodegradowalnych kosmetyków samochodowych
(2026) Woźniak, Bartosz; Nowak, Izabela. Promotor; Wawrzyńczak, Agata. Promotor pomocniczy
Rozprawa doktorska dotyczy opracowania prośrodowiskowych produktów myjących do pielęgnacji pojazdów, ze szczególnym uwzględnieniem biodegradowalnych szamponów samochodowych. Celem badań było określenie wpływu mieszanin różnych surfaktantów na właściwości użytkowe, bezpieczeństwo oraz profil środowiskowy opracowywanych receptur, z uwzględnieniem możliwości ich wdrożenia do produkcji. W ramach prac opracowano dwie receptury koncentratów szamponów samochodowych o wysokich właściwościach myjących i pianotwórczych oraz korzystnym profilu środowiskowym. Produkty poddano kompleksowej ocenie obejmującej badania fizykochemiczne i reologiczne, ocenę właściwości pianotwórczych, wpływu na barierę naskórkową i bezpieczeństwa stosowania, analizę składu, badania konsumenckie oraz ocenę potencjału biodegradacji. Wyniki umożliwiły wybór receptury charakteryzującej się korzystnym połączeniem właściwości użytkowych, oceny konsumenckiej oraz profilu środowiskowego. Opracowane rozwiązania przygotowano z uwzględnieniem możliwości zastosowania w skali produkcyjnej, a dla wybranej receptury rozpoczęto produkcję przemysłową. Rozprawę przygotowano w formie spójnego tematycznie cyklu pięciu artykułów naukowych, obejmujących zarówno zagadnienia dotyczące surfaktantów i biosurfaktantów, jak i wyniki badań nad opracowanymi produktami. The doctoral thesis focuses on developing environmentally friendly car-care cleaning products, with particular emphasis on biodegradable car shampoos. The research aimed to determine how mixtures of different surfactants affect the performance, safety, and environmental profile of the developed formulations, as well as their potential for industrial implementation. Two car shampoo concentrate formulations were developed, characterized by high cleaning and foaming performance and a favorable environmental profile. The products underwent comprehensive evaluation, including physicochemical and rheological analyses, assessment of foaming properties, effects on the skin barrier and safety of use, compositional analysis, consumer studies, and evaluation of biodegradation potential. The results enabled the selection of a formulation combining favorable functional properties, consumer acceptance, and environmental characteristics. The developed solutions were designed for industrial-scale production, and production of the selected formulation has commenced. The thesis is a thematically coherent series of five scientific articles, covering issues related to surfactants and biosurfactants and the results of research on the developed products.