AMUR Repository

Communities & Collections Help Add to Repository

Recent Submissions

Access status: Open Access ,
Kontrola procesu mówienia. Aspekty poznawczo-rozwojowe
(Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, 2025-11) Bręński, Szymon
Autor przyjmuje, że jednym z elementów procesu wytwarzania mowy jest kontrola mówienia wyrażająca się w selekcji leksykalnej oraz automonitorowaniu i korygowaniu błędów. Służy on realizacji intencji nadawcy poprzez kodowanie myśli w formę wypowiedzi, planowanie przekazu werbalnego, korygowanie błędów (do typowych należą przejęzyczenia i zaburzenia toku mówienia). Autor, wybierając ten obszar badań, podjął trudne wyzwanie naukowe ze względu na skomplikowane projektowanie metod badawczych, które umożliwią wyodrębnienie złożonych faz tego procesu.
Access status: Open Access ,
Widzieć oczami innych. Uwarunkowania spontanicznego podejmowania cudzej perspektywy wzrokowej
(Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, 2025-12) Putko, Adam
W pracy została przeprowadzona analiza uwarunkowań spontanicznego podejmowania wzro-kowej perspektywy innej osoby, kluczowej zdolności w interakcjach społecznych. Skupiono tu uwagę na poziomie drugim tej umiejętności, polegającym na rozumieniu, że ten sam obiekt lub scena mogą być inaczej widziane przez osoby zajmujące różne miejsca w przestrzeni. Celem analiz jest integracja wyników badań nad podejmowaniem perspektywy – zjawisko to ujawnia się w sytuacjach wspólnego wykonywania przez ludzi zadań. Praca wpisuje się w aktualny spór, czy spontaniczne podejmowanie wzrokowej perspektywy opiera się na mechanizmach teorii umysłu, czy niezależnych od dziedziny, „ślepych” na stany umysłowe mechanizmach uwagowych.
Access status: Restricted ,
Wpływ metody kapsułkowania na związki aromatów i kompozycji zapachowych
(2026) Kłosowska, Agnieszka Anna; Feliczak-Guzik, Agnieszka. Promotor; Wawrzyńczak, Agata. Promotor pomocniczy
Aromaty spożywcze i kompozycje zapachowe są wieloskładnikowymi mieszaninami lotnych związków organicznych, których stabilność podczas przetwarzania i przechowywania stanowi wyzwanie technologiczne. Celem pracy było określenie wpływu metod kapsułkowania na skład, odzysk, retencję i uwalnianie związków lotnych obecnych w aromatach cytrynowym, bergamotowym i malinowym oraz w kompozycji zapachowej do zastosowań detergentowych. Zastosowano zewnętrzne sieciowanie jonowe alginianu, modyfikację matrycy maltodekstryną oraz α- i β-cyklodekstryną, a także ekstruzję w matrycy węglowodanowej. Materiały charakteryzowano metodami ZP, FT-IR, TGA, SEM, GC-MS, GC-FID i HS-SPME-GCMS. Wykazano selektywną retencję i migrację składników zależną od ich właściwości fizykochemicznych, rodzaju nośnika i warunków procesu. Krótsze suszenie próżniowe ograniczało straty aromatu, natomiast wydłużenie suszenia zwiększało jego ubytek. Najwyższe odzyski w kapsułkach alginianowych uzyskano po dodatku maltodekstryny. Ekstruzja zapewniała bardziej wyrównany profil odzysku, przy czym aromat malinowy był najbardziej podatny na straty. Badania aplikacyjne potwierdziły wpływ rodzaju nośnika na dostępność związków w naparze herbacianym i stabilność kompozycji zapachowej w produkcie do pielęgnacji tkanin. Wyniki wskazują, że technologię kapsułkowania należy dobierać do składu mieszaniny i sposobu uwalniania. Food flavourings and fragrance compositions are multicomponent mixtures of volatile organic compounds whose stability during processing and storage remains a technological challenge. The aim of this study was to determine the effect of encapsulation methods on the composition, recovery, retention, and release of volatile compounds present in lemon, bergamot, and raspberry flavourings, as well as in a fragrance composition intended for detergent applications. External ionic gelation of alginate, modification of the matrix with maltodextrin and αand β-cyclodextrin, and extrusion in a carbohydrate matrix were applied. The materials were characterized using ZP, FT-IR, TGA, SEM, GC-MS, GC-FID, and HS-SPME-GCMS. Selective retention and migration of individual compounds were shown to depend on their physicochemical properties, carrier type, and process conditions. Shorter vacuum drying reduced flavor losses, whereas prolonged drying increased volatile compound loss. The highest recoveries from alginate capsules were obtained after maltodextrin addition. Extrusion provided a more uniform recovery profile, while raspberry flavouring was the most susceptible to losses. Application studies confirmed that carrier type affected compound availability in tea infusions and the stability of the fragrance composition in a fabric-care product. The results indicate that the encapsulation technology should be selected according to mixture composition and the desired release profile.
Access status: Restricted ,
Analityka związków arsenu rozpuszczalnych w tłuszczach (arsenolipidów) w układzie technik łączonych HPLC-ICP-MS
(2026) Jakkielska, Dorota; Zioła-Frankowska, Anetta. Promotor
Arsen jest wszechobecnym, naturalnie występującym w środowisku, półmetalem. Jest jednym z najbardziej toksycznych pierwiastków, a jego toksyczność zależy od formy w jakiej występuje. Przyjmuje się, że nieorganiczne formy arsenu, arsen(III) i arsen(V), są bardziej toksyczne niż organiczne formy arsenu, takie jak arsenocukry, arsenobetaina czy arsenocholina. Jednakże, w literaturze naukowej przybliżono przeprowadzone badania in vitro oraz in vivo, których wyniki podważają takie założenie. Opisano, że arsenolipidy, organiczne związki arsenu rozpuszczalne w tłuszczach, mogą charakteryzować się wysoką toksycznością, czasami nawet wyższą niż toksyczność arsenu(III). Analiza zawartości arsenu, przedstawiona w literaturze, skupia się na całkowitym arsenie oraz formach arsenu rozpuszczalnych w wodzie [As(III), As(V), AsB, DMA i MMA]. Arsenolipidy są analizowane rzadziej, co wynika z ograniczonej liczby badań dotyczących ekstrakcji, separacji i detekcji arsenolipidów, jak również z braku komercyjnie dostępnych wzorców oraz certyfikowanych materiałów odniesienia. W związku z tym, celem badań było opracowanie metody jednoczesnej analizy specjacyjnej form rozpuszczalnych w wodzie, As(III), As(V), AsB i DMA, oraz form rozpuszczalnych w tłuszczach, AsFA 362 i AsHC 360, wykorzystując połączenie układu separacyjnego wysokosprawnej chromatografii cieczowej ze spektrometrią mas sprzężoną z plazmą wzbudzoną indukcyjnie. W ramach przeprowadzonych badań oznaczono zawartość arsenu i przeprowadzono jego specjację w żywności, a na podstawie otrzymanych wyników oszacowano ryzyko zdrowotne. Ponadto, przeprowadzono syntezę arsenolipidów, posługując się metodami opisanymi w literaturze naukowej z wprowadzonymi modyfikacjami, oraz opracowano metody jednoczesnej ekstrakcji i analizy form arsenu rozpuszczalnych w wodzie i w tłuszczach, które zastosowano w analizie żywności.
Access status: Restricted ,
Fotofizyczna i fotochemiczna kontrola właściwości porfirynowych i chlorynowych układów fotouczulaczy pod kątem potencjalnych zastosowań w terapii fotodynamicznej i fototermicznej
(2026) Kolman, Aleksander; Lewandowska-Andrałojć, Anna. Promotor
Terapia fotodynamiczna (PDT) jest jedną z klinicznie stosowanych metod leczenia nowotworów oraz wybranych schorzeń nienowotworowych, której działanie opiera się na generowaniu reaktywnych form tlenu, w szczególności tlenu singletowego, przez fotosensybilizatory aktywowane światłem. Skuteczność procesu fotodynamicznego zależy bezpośrednio od właściwości fotofizycznych zastosowanego fotosensybilizatora, obejmujących zdolność do tworzenia długożyjących stanów wzbudzonych oraz efektywnego przekazywania energii do cząsteczkowego tlenu. Pomimo wysokiego potencjału terapeutycznego wielu fotosensybilizatorów porfirynowych i chlorynowych, ich praktyczne zastosowanie jest często ograniczone przez hydrofobowy charakter oraz skłonność do agregacji w środowisku wodnym. Agregacja prowadzi do istotnych zmian dynamiki stanów wzbudzonych, wygaszania fluorescencji, zahamowania tworzenia stanów trypletowych, a w konsekwencji do obniżenia wydajności generowania tlenu singletowego. Jednocześnie rozwój nanomateriałów stworzył nowe możliwości projektowania wielofunkcyjnych układów terapeutycznych łączących efekty fotodynamiczne i fototermiczne. W takich systemach kluczowe znaczenie ma szczegółowe poznanie oddziaływań pomiędzy fotosensybilizatorami, układami transportującymi oraz nanomateriałami, które mogą w istotny sposób wpływać na ich właściwości i skuteczność terapeutyczną. Photodynamic therapy (PDT) is a clinically established treatment modality that relies on the generation of reactive oxygen species (ROS), particularly singlet oxygen, by light-activated photosensitizers. The therapeutic efficacy of PDT strongly depends on the photophysical properties of the photosensitizer, including its ability to form long-lived excited states and efficiently transfer energy to molecular oxygen. However, many highly potent photosensitizers exhibit limited performance under physiological conditions because of their hydrophobic nature and tendency to aggregate in aqueous environments. Aggregation leads to profound changes in excited-state dynamics, fluorescence quenching, suppression of triplet-state formation, and, consequently, reduced singlet oxygen generation. At the same time, the emergence of nanostructured materials has created new opportunities for the development of multifunctional therapeutic systems that combine photodynamic and photothermal effects. In such systems, a detailed understanding of the interactions between photosensitizers, carrier systems, and nanomaterials is essential for optimizing therapeutic performance