Zastosowanie mnemotechniki jako alternatywnej strategii pamięciowej w nauczaniu leksyki języka angielskiego uczniów w spektrum autyzmu

Abstract

Głównym celem niniejszej rozprawy jest określenie skuteczności metody słów kluczowych w nauczaniu słownictwa języka angielska uczniów w spektrum autyzmu na poziomie edukacji ponadpodstawowej, którzy przejawiają trudności w zakresie poprawnego zapisu, wymowy i znaczenia słowa. Celem dodatkowym jest poznanie opinii nauczycieli języka angielskiego, pracujących z uczniem w spektrum autyzmu dotyczącej zastosowania mnemotechnik w procesie nauczania języka angielskiego, ze szczególnym uwzględnieniem nauczania słownictwa. Dotychczasowe badania podejmujące analizowany problem są ograniczone i w wielu przypadkach rozpatrują zagadnienie użyteczności mnemotechnik w nauczaniu słownictwa języka obcego oraz nauczania słownictwa języka obcego ucznia w spektrum odrębnie. Zakres badań przeprowadzonych na potrzeby niniejszej pracy obejmuje dwa aspekty: badanie sondażowe nad wykorzystaniem mnemotechnik przez nauczycieli pracujących z uczniem w spektrum autyzmu oraz badanie terenowe poświęcone zastosowania wybranej mnemotechniki w nauczaniu słownictwa. Przewidywano, że nauczyciele języka angielskiego pracujący z uczniami w spektrum autyzmu znają i stosują mnemotechniki w procesie nauczania tego języka. Zakładano również, że wybrana mnemotechnika w znacznym stopniu wpływa na rozwój słownictwa języka angielskiego ucznia w spektrum, umożliwiając eliminację trudności w zakresie zapisu, wymowy i rozumienia znaczenia słów. Badanie sondażowe przeprowadzono w grupie 200 nauczycieli języka angielskiego. Uczestnikami badania terenowego było 20 uczniów w spektrum autyzmu u których zaobserwowano trudności w zakresie przyswajania słownictwa oraz używania nowego słownictwa w kontekście komunikacyjnym. Zarówno grupa badana jak i kontrolna liczyły 10 uczniów w wieku 18-24 lat. Badania trwało jeden rok szkolny i obejmowało dwa etapy: wstępny oraz eksperymentalny. W celu oceny skuteczności wybranej metody zastosowano eksperyment i obserwację. W pierwszej fazie eksperymentu wykorzystano dostosowany do uczniów w spektrum test wstępny (pre-test). W końcowym etapie badania przeprowadzono test zbiorczy (post-test). Uzyskane dane poddano pięciu analizom: analizie statystyk opisowych, analizie wyników pre-testu i post-testu, analizie trwałości zapamiętania, analizie kontrastów sekwencyjnych dla czynnika czas oraz analizie wyników testu natychmiastowego. W tym celu wykorzystano procedurę mieszanej analizy wariancji ANOVA (ang. mixed-design ANOVA). Uzyskane dane wykazały, że grupa eksperymentalna otrzymała wyższe wyniki w każdym pomiarze. Długoterminowa analiza potwierdziła skuteczność metody słów kluczowych w kontekście rozszerzania słownictwa języka angielskiego ucznia w spektrum autyzmu.

The primary aim of this dissertation is to investigate the effectiveness of the keyword method in teaching English vocabulary to students on the autism spectrum who experience difficulties in terms of the correct spelling, pronunciation and semantic meaning of words. The second aim is to reconstruct English language teacher’s perspectives on the use of mnemonics in teaching English to students on the autism spectrum. A traingulation of the reasearch method was employed to carry out the study, including a questionnaire survey, an experiment and systematic observation. First, a survey was carried out among 200 Polish English language teachers who work with students on the autism spectrum. The data collected made it possible to determine how mnemonic techniques are actually used in practice within a school setting in the teaching of English. An experimental study was then conducted with 20 students on the autism spectrum, aged 18-24, who had been observed to have difficulties in acquiring English vocabulary and using target words in a communicative context. The study lasted one school year and involved the use of the selected mnemonic technique – the keyword method – to facilitate the aquisition of 30 English words. The keyword method had been supplemented with pre-selected keywords and graphical visualisations, that replaced mental imagery. This approach enabled students on the autism spectrum to made use of both the phonetic and visual components of the method simultaneously The study used a pre-test and a post test. To analyse the data, a mixed-design ANOVA was used, complemented by observations as an supplementary method. The data revealed that the experimental group achieved higher scores in every measurement. The results obtained confirmed the effectiveness of the keyword method in teaching English vocbulary to students on the autism spectrum.